Onze bibliotheek‎ > ‎

Pater Alfons Walschap


Joris Spanhove msc
Pater Alfons Walschap M.S.C
missionaris, componist, literator

Verschenen: maart 2003

Voorwoord
 
J. Spanhove msc

Pater Alfons Walschap, missionaris van het H. Hart, is de broer van de beroemde Vlaamse romanschrijver, Gerard Walschap. Zijn literair werk is minder bekend. Hij staat te sterk in de schaduw van zijn broer.

In 1990 publiceerde ik het boek "De Jonge Walschap". De jeugdjaren van Gerard werden erin beschreven. Ik had er een bijvoegsel van een viertal bladzijden aan toegevoegd over Alfons, de geliefde broer van Gerard. Marcel Janssens en Gaston Durnez hebben mij dan aangespoord het leven en werk van Alfons onder handen te nemen. Gedurende een tiental jaren, tussen ander werk in, ben ik op zoek gegaan naar gegevens over onze missionaris, componist en literator. Ik heb wel getracht deze biografie gescheiden te houden van deze van Gerard. Dit was onmogelijk wegens de diepe relatie tussen beide broers, de vele getuigenissen van Gerard over Alfons, de briefwisseling en de vele archiefgegevens waarin hun namen door elkaar lopen.

 
Deze levensschets steunt vooral op het M.S.C.-archief van het moederhuis Borgerhout. De papieren van de apostolische school Asse, van het scholastikaat van Heverlee en Kongo zijn grotendeels in Borgerhout ondergebracht. Om het boek niet te overladen met voetnoten vermeld ik deze bron niet. Uit het M.S.C.-archief van het generalaat van Rome ontving ik ook een reeks inlichtingen. Deze berusten nu ook in het archief van Borgerhout. Carla Walschap bezorgde me heel wat informatie over pa en oom. Ze gaf ons toelating meerdere brieven van Alfons aan de familie te publiceren. Dank daarvoor.
 
Wat de gedrukte bronnen betreft, dank ik heel wat aan de heemkundige tijdschriften van Ascania, Londerzeel, Eigen Schoon en de Brabander, en aan de cultuurtijdschriften Hooger Leven en Dietsche Warande en Belfort (D. W.B.). Het boek "Het Letterkundig Werk van Alfons Walschap", in 1952 uitgegeven door de Sikkelonder leiding van V.Celen en het "Album Gerard Walschap", samengesteld door Veerle Daelman en Carla Walschap waren bronnen van eerste rang. Het boek van J. Borré "Gerard Walschap, rebel en missionaris" en van A. Westerlinck "Gesprekken met Walschap" waren onmisbare referentieboeken. De "Autobiografie van mijn Vader" door Gerard geschreven lag blijvend op mijn tafel. Gesprekken met zusters en confraters, die in de missie samen met Alfons werkten helderden heel wat duistere punten op. Wij hebben nog gebruik kunnen gebruik maken van de diepgaande studie, die Nadine Conard maakte over de mythen in het verhalend proza van Gerard Walschap. Ik dank ook speciaal de archivarissen P.Jos Lauwers en Honoré Vinck en mijn confrater computer-specialist, J. Gesp, voor hun onmisbare hulp.
 
Persoonlijk heb ik kort na Alfons dezelfde studies gevolgd in Asse en in Heverlee. Ik heb echter met hem niet samengeleefd. Hij ontsnapte me zowel in Asse als in Heverlee het jaar te voren. Ik zag hem wel bij zijn afscheid naar de missie in 1932 en bij zijn terugkeer in 1938. Ik zelf was geen missionaris. Wel heb ik als provinciaaloverste in een visitatiereis van drie maanden de posten, waar Alfons werkte, bezocht. Confraters missionarissen hebben ons de Lonkundo termen, die in zijn brieven, reisverslagen, literair werk voorkomen helpen vertalen.Dit boek zal waarschijnlijk de laatste uitgebreide levensbeschrijving van Alfons zijn. Daar werden heel wat gegevens over de missie van het Evenaars-district, over confraters en inlanders waartussen hij leefde, verwerkt. Ze kunnen helpen om sommige zinspelingen te begrijpen. Dit bracht echter mee, dat men in dit dichte bos, de boom Alfons niet meer ziet.
 
Deze biografie is niet bedoeld als een literair werk. Het is een historisch boek. De stijl is die van een oudere man. Hij dateert. Waarheid is echter niet gebonden aan stijl. Dit boek is meer een diamontage dan een doorlopende !evensbeschriiving. Vele dagen, maanden van een leven vinden we in de archiefstukken niet terug. De golven ervan zijn verzwonden in het heelal en niet meer te achterhalen. In het archief vindt men wel hoogtepunten uit het leven, momenten van spanning, nagelaten brieven, nog niet gekend muzikaal en literair werk. Dit alles werd in paragrafen, een soort dia's, verwerkt. Achteraf beschouwd geven ze toch een levensbeeld van pater Alfons weer. Documenten, brieven, onbekend literaire teksten van frater en pater Alfons worden in hun geheel gepubliceerd.De lezer kan hieruit een persoonlijker oordeel vormen.
 
Bij het schrijven van een biografie loopt men gevaar een wierookdrager te worden van de behandelde persoon. We volgen daarom het voorbeeld niet van pater Jos Moeyens, die uit de brieven van Alfons alleen treffende fragmenten ter publicatie uitkoos. De documenten worden, met positieve en negatieve kanten, gepubliceerd. De lezer beware ook het nodige historisch perspectief. In een geseculariseerde wereld zullen sommigen hun kop schudden over situaties van 1930.
 
De bronnen van deze biografie liggen tussen 1900-2000. De Nederlandse spelling heeft in die honderd jaren heel wat wijzigingen ondergaan tegen de zin van Gerard Walschap, die de spelling de huid van de taal noemde. Alfons was inzake spelling zeer vrij. Hij begon te schrijven in de spelling De Vries- Te Winkel, schakelde in het scholastikaat over naar het Kolewijns, hield er soms een persoonlijke schrijfwijze op na, vergat leestekens en hoofdletters. Een chaos. Er is getracht heel wat tot de huidige spelling te herleiden. Een moeilijke opdracht waarin geen tien op tien is geslaagd. Bepaalde typische zegswijzen, dialectische uitdrukkingen, woorden met speciale klank worden weergegeven lijk Alfons ze neerpende.

Een uitgave van Heemkring Ascania vzw
Prijs: € 13,00
te verkrijgen bij Ascania p/a Flor De Smedt, Mollestraat 9 te 1730 Asse
Foto's van de voorstelling 12 maart 2003 in de refter Sint-Martinusschool Walfergem


Comments