Heemkundige berichten

Op deze pagina vindt U interessante nieuwtjes van bevriende heemkundige verenigingen en organisaties

Sint-Katherina-Lombeek 15, 22, 29 april, 6 en 13 mei 2013
 

Klim in je stamboom: genealogie voor beginners

Wat zou je er van vinden om eens op zoek te gaan naar je voorouders? Die zoektocht naar je eigen

vermelding: www.flickr.com, EnglishGirlAbroad, Creative Commons)

roots is fascinerend en leerrijk. Wie waren je voorouders? Waar woonden ze en hoe leefden ze? Voor je het weet verzeil je enkele eeuwen terug op plaatsen waar je nog nooit van hoorde, maar waar wel degelijk jouw familiewortels liggen. Tijdens deze cursus krijg je de kans om de wereld van de familiekunde (de genealogie) stap voor stap te ontdekken. Je leert hoe je aan je eigen stamboom begint en welke historische bronnen je moet raadplegen. Je leest oud schrift en gebruikt het internet voor je eigen onderzoek. Op het einde van de cursus brengen we een bezoek aan het Algemeen Rijksarchief in Leuven en maken we enkele praktijkoefeningen.

 

bronvermelding: www.flickr.com,
(EnglishGirlAbroad, Creative Commons)

data: maandag 15, 22, 29 april, 6 en 13 mei 2013, van 20u tot 22u

bezoek Rijksarchief op zaterdag 18 mei 2013, van 9u30 tot 12u (Leuven)

begeleiding: André Janssens

locatie: Bibliotheek Ternat, Kerkstraat 4, 1742 Sint-Katherina-Lombeek

i.s.m.: Bibliotheek Ternat

inschrijvingen: Arch'educ, 02 454 54 01, www.archeduc.be, code: PCH37/01, prijs: 45 euro

 

DENDERLEEUW/NINOVE (9 augustus 2011)


Gezinsreconstructie Denderleeuw
De vroegere inwoners van Denderleeuw van circa 1571 tot 1833 in één boek.

Bij de publicatie van de gezinsreconstructie van Denderleeuw door Herman Van Isterdael.

Het boek gaat over de inwoners en de gezinnen van de vroegere gemeente Denderleeuw van vóór de fusie. Dit werk is het sluitstuk in de verwerking van parochieregisters in de streek tussen Aalst en Ninove (de uitgave van een gezinsreconstructie van de stad Ninove (1571-1796) is eveneens voorzien voor eind 2012-begin 2013).

De kerkelijke overheid verplichtte sinds 1563 de aanleg van registers waarin doopsels, huwelijken en overlijdens moesten opgetekend worden. De pastoors van Denderleeuw registreerden vanaf 1602 de huwelijken, vanaf 1603 de doopsels en vanaf 1629 de overlijdens of begravingen van hun parochianen. Het is niet bekend of er ooit eerdere registers van Denderleeuw hebben bestaan.

In de loop van twee eeuwen vulden de opeenvolgende pastoors in totaal zes boeken met gegevens over de belangrijke levensfasen van de inwoners van hun parochie. De ene pastoor was echter de andere niet. Er zijn periodes waarin de optekening van de akten niet gebeurde of verwaarloosd werd. Meestal was daar wel een goede reden voor zoals het oorlogsgeweld dat regelmatig de streek en dus ook Denderleeuw teisterde.

De parochieregisters van Denderleeuw zijn geschreven in het Latijn, de taal van de kerk. Op zich is dat niet onoverkomelijk omdat meestal een vaste formulering werd gebruikt. Moeilijker wordt het wanneer pastoors een slecht leesbaar handschrift hadden of wanneer de boeken in de loop der eeuwen schade leden. Dat was ook zo te Denderleeuw. In de publicatie van Denderleeuw zijn deze problemen opgelost en zijn alle akten "ontcijfert" en overgeschreven.

Vanaf 1796 beschikken we over een dubbele registratie. In 1796 startte immers een nieuwe registratie van geboorten, huwelijken en overlijdens die we nu nog altijd kennen: de burgerlijke stand. Deze registers worden bijgehouden door ambtenaren en de akten bevatten veel meer informatie dan voordien gebruikelijk was. Het gemeentebestuur van Denderleeuw beschikt in het archief van het gemeentehuis over de registers sinds 1796.

Vanaf de invoering van de burgerlijke stand verloren de latere parochieregisters hun wettelijke bewijskracht. Afstamming bewijzen kon slechts via de burgerlijke stand. De beginperiode van de burgerlijke stand verliep nochtans moeizaam. Sommige inwoners van Denderleeuw weigerden te trouwen voor de ambtenaar van de gemeente en gaven bijvoorbeeld de geboorte van hun kinderen niet aan bij deze ambtenaar. De sporen hiervan zijn nog altijd te volgen in de beide registers. Want de pastoor bleef ook na 1796 nog verder noteren wie hij doopte, ten grave begeleidde en wiens huwelijk hij inzegende. Om de inwoners van Denderleeuw te kennen is het nodig beide registers naast elkaar te leggen en te vergelijken. Dit gebeurde door de auteur tot 1815. Tot 1806 werd de informatie uit de burgerlijke stand en de parochieregisters naast elkaar opgenomen en dit was nodig omdat er nogal wat verschillen zijn.

Parochieregisters geven in de akten slechts beknopte informatie. Zo bevatten bijvoorbeeld de overlijdensakten van Denderleeuw gedurende lange tijd slechts een datum en een naam. Dit leverde uiteraard veel hoofdbrekens op. Als aanvulling werd ook het archief van de vroegere schepenbank van Liedekerke-Denderleeuw bij de gezinsreconstructie gebruikt: aangiften van nalatenschappen, akten en contracten (tot 1675), processtukken en tellingen. De informatie werd toegevoegd aan de gezinnen. Daardoor groeide de gezinsreconstructie van Denderleeuw uit tot een boek van meer dan 1200 bladzijden.

Wie de vorige publicaties van Herman Van Isterdael kent (gezinsreconstructies van Okegem, Iddergem en Liedekerke) weet wat hij mag verwachten. Een nauwkeurige verwerking van alle gegevens met als surplus omvangrijke bijkomende informatie over de gezinnen.

Hoe kan men het boek bestellen?
Het boek verschijnt in de maand december 2011. Het telt 1230 bladzijden en wordt uitgegeven in drie delen in A4 formaat. De voorintekenprijs bedraagt 60 Euro. Moet het boek verzonden worden dan kost dit 10 euro meer.
Intekenen kan door het bedrag te storten op rekening nummer 979-6404140-11 van Luc Servranckx, Leopoldstraat 127 Ninove met vermelding "Denderleeuw 2011". Voorintekenaars worden later uitgenodigd om hun boek af te halen.


LIEDEKERKE/OKEGEM  (18 september 2009)

De inwoners van Liedekerke van circa 1569 tot 1805 samen in één boek. Bij de publicatie van de gezinsreconstructie door Herman Van Isterdael.

FAMILIES EN PERSONEN TE LIEDEKERKE (16e eeuw - 1805)


Latijn, onbekendheid met het geschrift, "kribbelaars" van pastoors, geen kennis van de instellingen in de periode vóór 1796, ... zoveel redenen om te stoppen met het zoeken naar familieleden in het verleden. Veel anderen lopen verloren in de schaarsheid aan gegevens die de samenstelling van de families en gezinnen erg bemoeilijken. Voor Liedekerke is er nu een boek beschikbaar dat deze hinderpalen uit de weg ruimt.

Het begin van de registratie van dopen, huwelijken en overlijdens te Liedekerke dateert van 1654. Carolus Van Kerckhove, frater van de abdij van Ninove, legde bij zijn aantreden als pastoor te Liedekerke in het jaar 1654 een register aan om de toediening van deze sacramenten op te tekenen voor het nageslacht. Ik vond geen aanwijzingen dat er ooit nog eerdere parochieregisters hebben bestaan, al is dat natuurlijk niet uitgesloten. Een gelukkig toeval liet toe om de gegevens van één gezin te vergelijken met de aantekeningen van de pastoor in het parochieregister. Nicolaus Van Valckenbergh hield een notitieboekje bij met o.a. aantekeningen over de geboortedatum en -uur van zijn kinderen (Gemeentelijk Oud Archief Liedekerke-Denderleeuw nr. 80). Hij verwekte 5 kinderen waarvan het eerste Christianus, geboren in 1657, niet opgenomen is in het parochieregister. De pastoor noteerde nochtans in dezelfde maand maart 1657 de doop van twee andere kinderen. Zijn laatste zoon Egidius Van Valckenbergh is volgens vader Nicolaus een jaar eerder geboren dan de aantekening in het doopregister. De pastoor doopte hem - volgens zijn register – pas een jaar later! Een onwaarschijnlijke zaak waarbij we de pastoor van een zekere laksheid verdenken. Pastoor Van Kerckhove schreef de akten niet meteen na de toediening van het sacrament in het register. Hij noteerde de gegevens eerst op losse strookjes papier. En dergelijke strookjes zijn erg kwetsbaar voor wanorde en verlies...

Liedekerke is voor familievorsers dus wel een erg zware opgave. Met een gedegen kennis van het schrift én met het gebruik van alle andere bronnen uit het archief ging de auteur aan de slag. Hij stelde talrijke aanwijsbare fouten vast in namen en familienamen en verbeterde ze. Bovendien legt de auteur de fraude in de beginjaren van de burgerlijke stand te Liedekerke bloot. Kinderen werden op bepaalde ogenblikken pas maanden na hun geboorte in de registers ingeschreven.

Dit boek komt de inwoners van Liedekerke ter hulp. Het geeft familienaam na familienaam alle teruggevonden informatie. Honderden bladzijden lang worden gegevens verstrekt over personen en families die ooit in Liedekerke in die periode leefden en werkten. Heel veel informatie van en over Liedekerke is in het boek verwerkt: parochieregisters, burgerlijke stand tot 1805, akten en contracten, aangiften van nalatenschap, processen, een telling uit de 16e eeuw, poorterslijsten, ... Duizenden en duizenden namen worden aan de vergetelheid ontrukt. Verder zijn ook gegevens uit de omliggende dorpen aan het werk toegevoegd.

De beperking in de tijd (tot en met 1805) is afgesproken met het bestuur van de heemkundige kring te Liedekerke. Een werkgroep van de kring is namelijk te Liedekerke aan de slag voor de invoering van de gegevens van de burgerlijke stand van de 19e eeuw in een database. Het leek dan ook nutteloos om nogmaals de gegevens te verzamelen en uit te geven.

Hoe kan men het boek bestellen?

Het boek verschijnt in de maand december 2009. Het telt 962 bladzijden en wordt uitgegeven in twee delen in A4 formaat. De prijs bedraagt 50 euro (+ 10 euro indien het boek moet verstuurd worden). Voorintekenen kan door het bedrag te storten op rekeningnummer 850-8193434-36 van Heemkring Okegem met vermelding "Liedekerke 2009". Voorintekenaars worden later uitgenodigd om hun boek af te halen.


AFFLIGEM



Nieuw boek

Monniken van de abdij Affligem in de missies

 
Op 2 november 2009 om 15 uur onthult abt Rik na de gebedsdienst in de kerk op het abdijkerkhof een gedenksteen met de namen van elf Affligemse monniken die als missionaris in hun missiepost overleden en aldaar begraven zijn. Voor die gelegenheid is een boek samengesteld over de 28 monniken van Affligem die ooit in de missies werkzaam waren. De geschiedenis van de missionarissen begint op het einde van de 19de eeuw toen de missioneringgedachte zeer sterk leefde onder de benedictijnen van Affligem.

In 1878 vertrok Dom Jordanus Ballsieper met vier missionarissen waaronder twee medebroeders naar Oost-Bengalen (nu Bengla Desh). Later volgden nog drie Affligemse missionarissen, maar al snel bleek dat ze niet opgewassen waren tegen het moordend klimaat en na enkele jaren keerden ze naar Affligem terug om in 1888 in het Indian Territory te Oklahoma (USA) Franse monniken te helpen. Het opzet was om er een abdij te stichten als centrum van hun missionering. Vrij vlug werd het missiegebied een bisdom en twee Affligemse missionarissen stelden zich ten dienst van de bisschop, drie vertrokken naar Auckland (Nieuw Zeeland), maar kwamen ook daar niet tot een stichting. Geheel anders verliep het in Noord-Transvaal (Zuid-Afrika). Op 6 april 1906 vertrok Dom Victor Van Schepdael samen met Dom Thomas Van Laethem (Steenbrugge) en Broeder Eligius Wagemans (Dendermonde)  en dat was de start voor ruim honderd jaar missioneringwerk. Tot 1974 reisden geregeld monniken vanuit Affligem naar Noord-Transvaal  en pas in 2007 keerde de laatste  Affligemse missionaris, Mgr Fulgens Le Roy, naar Affligem terug. In de loop van die eeuw hebben ze tientallen missieposten opgericht, duizenden mensen onderricht en gedoopt, tientallen catechisten opgeleid, kerken, scholen en ziekenhuizen gebouwd, plantages aangelegd en St. Benedict’s Abbey te Subiaco gesticht. Met de terugkeer van de missiebisschop kwam een einde aan de missionering vanuit Affligem. 
Mogelijk ondersteunt de browser de weergave van deze afbeelding niet.

Dom Andreas Baert 

Abt Rik schreef voor het boek het inleidend woord, gevolgd door een historische overzicht van het missiewerk en een beknopte levensschets van elke missionaris waarbij getracht werd feiten en anekdotes met elkaar te combineren tot een aangename leestekst.  
Het is een uitgave van het Cultureel Centrum Abdij Affligem.

Drie auteurs werkten mee:
  • Frank Teirlinck is leraar en heeft al meerdere publicaties over de missies en de missionarissen op zijn naam o.a. in De Beiaard, De Kovel, De Faluintjes en het Jaarboek van de Heemkundige Kring Belledaal. 
  • Dom Wilfried is doctor historicus, archivaris van de abdij en publiceert al ruim een halve eeuw in tal van tijdschriften als Eigen Schoon en De Brabander, Het Land van Aalst, Ascania, De Faluintjes, Jaarboek van Belledaal …. Zijn bekendste werk is ‘Negen eeuwen Affligem’. 
  • Ben Vermoesen is oud-leraar, abdijgids en medewerker van het Cultureel Centrum en publiceert eveneens in De Faluintjes,  in het Jaarboek van Belledaal en in Affligem, het tijdschrift van het Cultureel Centrum.

Ter kennismaking: een greep uit de inhoud
  • Willen we Afrika voor Christus winnen dan moeten we de Afrikanen zelf voor de wagen spannen.
  • Dom Frederik bouwde eigenhandig het zusterklooster, klaslokalen en de grote nieuwe kerk. Hij liet zich assisteren als metselaar door een zuster van Heule en als er iemand kwam voor onderricht, daalde hij af van zijn stelling om godsdienstles te geven.
  • Dom Ildefons: Ik moest veel dokter spelen, maar ik heb nooit iemand gedood.
  • Daarop trokken zij hun neus op en dropen stillekens af, het valt die kerels hard van de veelwijverij af te zien.
  • Het was verschrikkelijk warm met de oogst zodat hij in het kiekenkot kroop dat hij tussen twee bomen, nogal hoog van de grond, had getimmerd.
  • Uitgemergeld zond Dom Victor in 1910 een foto naar Affligem met op de keerzijde: Carissime, zeg me of ik nog op ne mensch trek.
  • Een jongetje van tien kwam iets vragen aan Dom Franciscus. Het ventje was poedelnaakt, maar met een petje op. Hij nam beleefd zijn petje af toen hij zich tot de pater richtte, waarop deze zei: Hou je petje maar op jongen, je zou kou kunnen krijgen.
  • De zwarte werklieden stonden vol bewondering voor de werkkracht van Br. Rumoldus. Als wij zo hard zouden werken, zegden ze, dan waren we op één dag dood.
  • Wat is dan de sterkte van het christelijk geloof, vroeg Dom Rik zich af. Het christelijk geloof groeit onder de mensen, daarvan was hij overtuigd, maar soms ziet men er zo weinig van.
Dom Salvator Van Nuffel (links) en inlandse zusters


Technische fiche
 
Monniken van de abdij Affligem in de missies verschijnt op 2 november 2009. Het boek telt 300 pagina's en is rijkelijk geïllustreerd. Het meet  21,5 x15,5 cm. De kostprijs bedraagt 17 euro. Wie voor 10 oktober intekent, betaalt slechts 15  euro. Wil je het boek thuis ontvangen, voeg er 5 euro port aan toe. Een lijst met de namen van de voorintekenaars komt achteraan in het boek. 

Hoe bestellen? Door overschrijving van  17 euro (ev. + 5 euro port) op  734-0275154-71 van Ben Vermoesen, Langestraat 87 Affligem met de vermelding ‘Monniken in de missies’. Het boek kan u dan afhalen in het Cultureel Centrum Abdij Affligem, Abdijstraat 6, Affligem op zaterdag of zondag van 14 tot 19 u. Het is daar te koop en in het Religieus Centrum van de abdij dat open is van woensdag tot zaterdag van 14 tot 17 uur en op zondag van 16 tot 19 uur. U kan het ook bekomen na de onthulling van de gedenksteen op 2 november. Wie meer informatie wil, kan terecht op 
frank.teirlinck@scarlet.be of ben.vermoesen@telenet.be, tel. 053-77.51.58.
 

MERCHTEM

nieuw boek
‘VAN GUNST NAAR RECHT: 8 eeuwen zorg en zorginstellingen in Merchtem’

 
Het boek, geschreven door Eddy Crick en Hedwig Vertonghen, verhaalt de opkomst en ondergang van het Sint-Catharinagasthuis vanaf de 13de tot de 16de eeuw, dat in 1845 een waardige opvolger krijgt met het Onze-Lieve-Vrouwgasthuis om dan via het J. Van Ginderachter gasthuis ten slotte te belanden bij WZC Ter Stelten.

Het boek werpt een nieuwe en verassende blik op de geschiedenis van onze gasthuizen én op de bouw en realisatie van het nieuwe complex ‘Ter Stelten’.

Het boek is een luxe-uitgave op A4-formaat, ca. 300 bladzijden glanzend papier, harde kaft, rijk geïllustreerd met foto’s van de recente kunstwedstrijd, de plannen en tekeningen van het huidige complex ‘Ter Stelten’ en met reproducties van oude documenten.

Bij voorintekening vóór 28 augustus 2009 kost het boek 25 euro, nadien kost het 30 euro.

Het boek is te bestellen door of:
- Inschrijvingsstrook met 25 euro af te geven aan de balie van het OCMW, Gasthuisstraat 17, Merchtem.
- 25 euro met vermelding van: 'naam, adres - boek WZC' te storten op het rekeningnummer: 091-0008944-49 van het OCMW-Merchtem.