Documenten‎ > ‎Muziek in Asse‎ > ‎

De Jefkes



door Pieter (Frans) Lettens
(uit Ascania-tijschrift 1984-1)


In de twintiger jaren waren er in de Nieuwstraat te Asse wel twintig herbergen. Eén dezer herbergen werd gehouden door de echtgenoten Frans Jansegers en Sophia Mergan in het huis dat ik nu bewoon. Het droeg als uithangbord "In Sint Krispijn".

Frans Jansegers was ook schoenmaker. Zijn vrouw Sophia Mergan was destijds goed gekend om hare kookkunst. Op alle grote bruiloften en eremissen werd zij gevraagd. In deze herberg werd in 1921, een vogelpikmaatschappij opgericht met als naam "De Moedige Krabbers". Wekelijks legden de leden wat geld bij elkaar waarmede de bazin Sophie, af en toe een eetmaal klaar maakte. Op deze eetmalen werd veel plezier gemaakt. De helft van de leden (een 20-tal) waren spelend lid van de Katholieke Gilde. Maandelijks werden er uitstappen georganiseerd in de gemeente en af en toe een plezierreisje.

Dezelfde mannen waren ook lid van het Kristen Werkersverbond en ze hadden in hun organisatie horen spreken van de wereldbrief Rerum Novarum van Paus Leo XIII en over de stoet die jaarlijks met O.H. Hemelvaart te Brussel uitging om het verschijnen van deze encycliek te vieren. Deze stoet werd natuurlijk opgeluisterd door verschillende muziekmaatschappijen.

De moedige Krabbers nu, zouden ook graag mee opgestapt hebben in deze stoet en vroegen daartoe de toelating aan het Bestuur van de Katholieke Gilde. Ofschoon deze toelating werd geweigerd deden ze toch mee aan de eerstvolgende stoet. Dit kwam ter ore van het bestuur van de Katholieke Gilde en op de volgende repetitie verscheen Dr. Leon Goossens, de toenmalige voorzitter van de Gilde, en zei hun dat ze als straf al hun instrumenten moesten inleveren.

Ze waren natuurlijk woedend en teneergeslagen naar gelang van hun karakter en namen het besluit een eigen muziek op te richten. Om te beginnen leenden ze instrumenten bij de studentenfanfare van het klooster in Walfergem. Hun repetities hielden ze eerst nog in de herberg van Frans Jansegers. Later verhuisden ze achtereenvolgens naar het Patronaat in de Broedersschool, naar "Ons Huis" bij Frans Coppens en naar de "Coq d'Assche" waar nu de Generale Bankmaatschappij gevestigd is. Hun eerste muziekchef was René van Pollekens (René Mestdag ) die onmiddellijk een strijdlied componeerde op volgende tekst:

't Was op eenen vrijdagavond
toen het repetitie was
dat de heerkens binnen kwamen
Ja zo goed en wel te pas.
Ze kwamen ons instrumenten halen
maar dat moesten ze duur betalen
want ons antwoord klonk subiet

Refrein: Neen de Krabbers, neen de Krabbers
Neen de Krabbers sterven niet
(herhalen)

's Anderendaags was 't Serenade
enen vriend die was getrouwd
We trokken op met veel parade
wat hebben we hen uitgejouwd
en dat moest hen toch vervelen
dat die krabbers konden spelen
dat die Krabbers konden spelen
en wij speelden fier ons lied

Refrein:

Vrienden lief nu voor het sluiten
geef ik U een goeden raad
Laat die heerkens nu maar fluiten
en maak U toch daarom niet kwaad
Maar laat ons fier herhalen
en roepen zonder dralen
Roep hen toe als ge ze ziet

Refrein:

Dit incident had grote gevolgen voor het politieke leven van Asse. Verschillende vooraanstaande leden van de Katholieke Gilde verklaarden zich solidair met de Moedige Krabbers en stichtten samen in 1925 een muziekmaatschappij met als naam "De Harmonie St. Jozef". Sint Jozef is immers de patroonheilige van de werklieden en de Harmonie bekende zich duidelijk tot de sociale vooruitstrevende richting binnen de katholieke politieke familie. Vandaar de naam van "de Jefkes".

Voorzitter : Pol van Avermaet
Het bestuur was samengesteld als volgt:
Ondervoorzitter: Denis Borré
Schrijver: Ingenieur Arthur De Vis
Schatbewaarder : Veearts Henri De Cleene
Leden: Dr Jozef De Doncker, Georges Vinck, Louis De Neef, Robert Van Roy, Edward Esselens, Georges Van Der Cruyce.

Het eerste artikel van de standregelen luidde als volgt:
Art. 1. In den schoot van het Kristen Werkersverbond bestaat ene muziekafdeling onder den naam "Harmonie Sint Jozef". Van dit muziek kunnen ook deelrnaken personen die niet bij den arbeidersstand worden gerangschikt, zoals landbouwers en middenstanders, ten einde over krachtiger middelen te beschikken om de Harmonie, op muzikaal gebied, op hoger peil te voeren. De E.H. Proost van het Kristen Werkersverbond is van rechtswege lid van het dagelijks bestuur. 't Voorzitterschap van de Harmonie komt altijd van rechtswege toe aan den Voorzitter van het Werkersverbond.

De toenmalige proost E.H. Van Eyck spande zich terdege in voor de Harmonie. Hij maakte 'pupiters' voor de muzikanten en soms kon men hem door de straten zien rijden op zijn fiets en een grote bombardon om den hals. De stichting van de Harmonie St. Jozef had natuurlijk als gevolg dat er van dan af twee katholieke partijen optraden in Asse: de Kristen-Demokraten (de Jefkes) en de Conservatieven (de Katholieke Gilde).

De Kristen-Demokraten groeiden sterk aan en na de verkiezingen van 1932 werd één hunner, Dr. Jozef De Doncker, burgemeester van Asse.

In de jaren die daarop volgden nam de Vlaamse Beweging meer en meer invloed in ons land en ook in Asse. Er werd hier ter plaatse een Vlaams Verbond opgericht waarvan praktisch alle verenigingen van Asse deel uitmaakten en dus ook het Kristen Werkersverbond. Het Vlaamse Verbond organiseerde destijds prachtige historische stoeten die ter gelegenheid van 11 juli door de straten van Asse trokken.

Op zekere dag kwam de toenmalige minister van landbouw, Hubert Pierlot, op bezoek te Asse. De burgemeester van Asse Dr J. De Doncker (nochtans zeer bekend als flamingant), zou van de minister graag financiële steun gekregen hebben voor de oprichting van een overdekte hoppemarkt en verwelkomde de minister met een Franse redevoering. Grote verslagenheid bij de Vlaamsgezinden. Het Vlaamse Verbond kwam samen en stelde een motie op waarin de handelswijze van den burgemeester scherp werd afgekeurd. Ook de afgevaardigden van de Harmonie St. Jozef (apotheker Piet Borré en Frans Lettens) tekenden de motie na voorafgaande raadpleging van hun Bestuur. De motie verscheen in het plaatselijke blad "de Gazet van Assche".

De burgemeester was woedend en gaf zijn ontslag uit alle verenigingen waarvan hij lid was. Bij de daarop volgende verkiezingen (1938) kwam de Dr J. De Doncker op met boeren uit alle gehuchten. De Kristen-Demokraten kwamen samen op met de conservatieven, maar de lijst van Dr J. De Doncker behaalde de volstrekte meerderheid. Grote ontreddering in het kamp van de Kristen-Demokraten. Er was verdeeldheid onder de muzikanten van de Harmonie St. Jozef. Na eniqe tijd kocht Dr J. De Doncker al de instrumenten van de Harmonie St. Jozef af en stichtte een nieuwe muziekmaatschappij met als naam "Harmonie St. Martinus" waartoe praktisch al de muzikanten toetraden. Dr J. De Doncker overleed de 23 december 1943. Jan Van Hoof volgde hem op als oorlogsburgemeester. Na de bevrijding noemde de Gouverneur Dr Leon Goossens tot burgemeester.

Een tijdje later werden er pogingen gedaan om de twee katholieke partijen te versmelten, maar ze mislukten.
Bij de eerste naoorlogse gemeenteverkiezingen in 1946 behaalden de Kristen-Demokraten (nog altijd de Jefkes) de volstrekte meerderheid. Burgemeester werd de heer Eugeen Vanderhaegen die een paar jaar later ontslag nam en opgevolgd werd door Gerard van Wijnendaele. Als gevolg van een geschil tussen Gerard van Wijnendaele en zijn schepen Armand van Mileghem die tevens voorzitter was van de Harmonie St. Martinus is deze laatste geleidelijk uiteen gevallen.

Onder het burgemeesterschap van Gerard van Wijnendaele zijn ook de twee katholieke partijen versmolten om samen op te treden onder de naam CVP. Dat was ook het einde van de Jefkes.

Lettens Pieter (Frans) 
Comments