Documenten‎ > ‎De Oude Doos‎ > ‎

Deserteur werd veldwachter


Een deserteur die veldwachter werd

door Jaak Ockeley
(uit Ascania-tijdschrift 1993-1)

In de Geschiedenis van Asse van hoofdonderwijzer Desiré de Grave lezen we dat keizer Napoleon op zijn reis door België "in Mei van 't jaar 1810" ook te Asse even halt hield "op den Kalkoven alhier, waar hij plechtiglijk ontvangen werd door de overheden der gemeente". Bij die gelegenheid smeekte "de zuster van den gevluchten loteling Arys", die ter dood was veroordeeld, de keizer haar broer te sparen. Napoleon was blijkbaar in een milde bui en willigde dit verzoek in onder voorwaarde dat haar broer "zijnen dienst zou hernemen".

Toevallig ontdekten we nog een andere deserteur uit Asse, met name Pierre de Pauw, die daar werd geboren op 11 januari 1787 als zoon van Jan Baptist de Pauw en Geertrui Fieremans, kleine kleermakers die te Asse op de "Steenweg naer Engien" woonden. Zijn grootouders waren Cornelius de Pauw en Elisabeth Louies en Petrus Fieremans uit Mollem en Joanna Maria van der Goten uit Bollebeek. Toen begin januari 1807 voor het kanton Asse opnieuw een militaire loting werd georganiseerd trok Pierre de Pauw het nr. 46 en was erin. Op 11 februari 1807 vetrok hij naar het depot van het 8ste Regiment Infanterie de Ligne te Venlo in Nederlands Limburg. Twee dagen later bedacht de Assenaar zich en ontsnapte op 13 februari 1807 te Tongeren uit zijn detachement. Hij vreesde echter represailles tegenover zijn familie en kwam zich te Brussel opnieuw aanbieden. De 17de februari vertrok hij dan als soldaat bij de 10de Regiment Dragonders naar het Franse Abbeville. Blijkbaar heeft men hem toen beter in het oog gehouden. Want de 7de maart werd hij daar ook ingelijfd. Hoe lang Petrus de Pauw soldaat van Napoleon is geweest weten we niet. Zeker is dat hij niet sneuvelde zoals een zestal andere jongens uit Asse (Andries van de Perre, Hendrik Steenberg, Jan Baptist de Smedt, Jan Baptist de Cort, Hendrik Loriers en Jan Jozef Musse). In 1814 was hij zeker al thuis. Toen stond hij ingeschreven bij zijn ouders Jan Baptist de Pauw en Geertrui Fieremans, die woonden in Asse-dorp in huis nr. 56.

Op 16 april 1817 huwde onze "deserteur" te Asse met Joanna Catharina Slaghmulder uit Asse (° Asse 5-10-1795, dochter van Egied en van Anna van de Velde). Het jonge echtpaar woonde aanvankelijk (1825) omtrent de Schipper waar onze "deserteur" genoteerd staat als "brigadier". De Grave noemt hem in die functie als oudste in dienstzijnde "veldwachter dezer eeuw" met name van 1822 tot 1854. Later, zeker al in 1829, verhuisde Petrus de Pauw naar de "Alpoel", dit is het huidige Gemeenteplein, waar hij woonde naast de smidse van Tist Heylens. Het was maar een bescheiden woning met een oppervlakte van 55ca. voor het huis zelf en 4a. 40 ca. voor de achterliggende tuin. Veldwachter Petrus de Pauw kocht het van de erfgenamen van notaris Jacobus de Smedt.

Petrus de Pauw werd vader van acht kinderen, de oudste Jan Baptist werd geboren in 1819, het jongste kind een meisje Joanna op 29 juni 1838. Waarschijnlijk moet dit een moeilijke bevalling geweest zijn aangezien moeder Joanna Catharina Slaghmulder 5 augustus daarop is overleden. Een zoon was Guillielmus de Pauw, geboren 30 januari 1828.

Petrus de Pauw stierf op 16 november 1854 als eerstaanwezig "garde champêtre" van Asse. Hij is dus niet meer in aanmerking gekomen voor de "medaille de St Helene" die op 27 februari 1858 aan alle nog in leven zijnde soldaten van keizer Napoleon werd toegekend. Het ambt van veldwachter bleef in de familie. Petrus werd opgevolgd door zijn zoon Guillaume de Pauw die zelf veldwachter bleef van 1854 tot 1884. Toen ook deze "champetter" in 1884 stierf boden zich zes kandidaten aan: Louis de Pauw, Henri de Smedt, Charles de Bondt, Charles Sterckx, Pierre Josse Boom en Pierre Francois van Belle. Louis de Pauw kreeg 10 stemmen, tweede best gerangschikte was champetter Bondt die toen 3 stemmen kreeg. Louis de Pauw (geb. Asse 14-9-1863) werd verkozen; de gemeenteraad had blijkbaar rekening gehouden met het feit dat zijn grootvader Petrus de Pauw 32 jaar lang veldwachter was geweest en zijn vader 30 jaar. De aanstelling had plaats op 28 juni 1884. Brigadier Louis De Pauw bleef echter niet aan 't Gemeenteplein wonen maar is na zijn huwelijk 4 januari 1888 met Thérèse Steppe naar de Kalkoven verhuisd. Hun dochter Joanna Maria de Pauw (geb. Asse 3-4-1889) was de vrouw van Jaak de Schepper uit Walfergem, een andere dochter Marie Elisabeth (geb. 22-2-1892) was modiste en echtgenote van Adolf de Bock die uit Oudegem stamde.

Jaak Ockeley