Documenten‎ > ‎50 jaar Ascania‎ > ‎

Bij 50 jaar Ascania


Bij het 50-jarig bestaan van Heemkring Ascania

door Flor De Smedt
(Februari 2003)

De Heemkring Ascania is in 1953 zo maar niet uit de lucht komen vallen. Er ging heel wat aan vooraf en bij  gelegenheid van het herdenken van het vijftigjarig bestaan willen wij toch even blijven stil staan bij de voorgeschiedenis van de Heemkring Ascania.

Reeds in 1911 werd te Asse de Geschied- en Oudheidkundige Vereniging Eigen Schoon gesticht in de schoot van het toenmalige Davidsfonds. De vereniging bestaat nu nog als Geschied- en Oudheidkundig Genootschap van Vlaams Brabant. Ze geeft het tijdschrift Eigen Schoon en De Brabander uit.
In 1928 werd door een daartoe opgericht comité in Asse een buitengewoon mooie en belangrijke heemkundige tentoonstelling ingericht in de gebouwen van het oude Gasthuis. De foto's en de talrijke krantenknipsels, zowel van de Nederlandstalige als Franstalige pers geven daarvan een treffend bewijs.

Marcel de Clippele en Emiel De Vos, medestichters van de heemkring Asca­nia in 1953 op deze foto genomen op de binnenkoer van oude Gasthuis ter gelegenheid van de tentoonstelling die plaatsvond van 6 tot 13 mei 1928.

Eerste rij: van l. naar r. J. Van Molle, J. De Smedt, M. de Clippele, M. Van de Putte.

Daarachter: P. Klerckx, E. Ebrard, C. Bogaert, notaris Hinnsens, F. Van Achter

Achterste rij: F. Tirry, Ch. Van der Beken, A. De Bisschop, E. De Vos


Tenslotte werd tijdens de oorlogsjaren en meer bepaald in 1941, onder impuls van de latere burgemeester Gerard van Wijnendale als vertegenwoordiger van de Vlaamse Toeristenbond, V.T.B, een heemkundige vereniging gesticht, een soort studiekring. Gezien de omstandigheden was de werking ervan beperkt maar is toch nog geruime tijd  blijven bestaan. Wellicht omdat de heer van Wijnendale in  de plaatselijke gemeentepolitiek ging, stierf deze onderneming na de oorlog een zachte dood alhoewel….

Oudste actieve heemkring in Vlaams-Brabant

Enkele jaren later werd op iniatief van Lode van de Perre, die van Wijnendale als vertegenwoordiger van de V.T.B had opgevolgd, opnieuw een vereniging voor heemkunde gesticht. Blijkbaar zit Heemkunde bij een aantal Assenaren in het bloed. Op 4 februari 1953 werd in het gekende café  de «Malpertuus» op de markt te Asse Heemkring Ascania rijkelijk met bier gedoopt en is daarmee de oudste nog actieve heemkring in Vlaams-Brabant.
In de uitnodiging tot die stichtingsvergadering lezen we dat wijlen Karel de Bauw aanvaardde de vergadering voor te zitten en dat wijlen Eugeen van den Broeck er een «suggestief plan» zou ontvouwen in verband met «het verzamelen van alle materiaal, noodzakelijk voor een diep-gaande kennis van 'het heem', waaronder diende verstaan het grondgebied van Asse, de Assenaren en hun verwezenlijkingen.  Door alle vulgarisatiemiddelen (publiciteit, tentoonstellingen, kultuurdagen enz.) zou men trachten die kennis tot gemeengoed te maken. Bovendien zou suggererend en aktiverend worden opgetreden om alles wat de natuurlijke gaafheid van het heem bedreigde…..»

Ditmaal heeft dit iniatief alleszins een resultaat van lange adem en kent het een lange levensduur. Vijftig volle jaren. Wij danken de toenmalige stichters waarvan wij Lode van de Perre, Gaston Durnez en Karel Ebrard op deze zitting mogen begroeten. En wij gedenken ook hen die ons reeds ontvallen zijn: Karel de Bauw, onze eerste voorzitter, Marcel de Clippele en zoon Abel, Eugeen van den Broeck, Lowie van Brempt, Emiel de Vos, Jeroom Durnez, Adolf van Geertruyen, Leo Rogiers en Karel Pletinckx.

Zeer vlug kwamen er een aantal medewerkers de rangen vervoegen: pater Joris Spanhove,  Luc Ebrard, Jan Heymans, Jozef De Koninck …..en later namen ook nog anderen de fakkel over. Speciaal dank aan wijlen Jan Vander Slagmolen en familie die ons in de jaren zestig onderdak hebben verschaft in het huisje wat we toen ons Heem noemden.

Wanneer wij nu achteromkijken mogen wij in alle oprechtheid en met terechte fierheid zeggen dat de opeenvolgende bestuursleden, gesteund door de talrijke sympathisanten het er behoorlijk van af hebben gebracht. Na een startperiode waarin vooral enkele lezingen in beperkte kring werden gehouden, o.a. door Gaston Durnez, Jozef Weyns, Pol Heyns, Jan Heymans, Jozef Melkenbeeck, Jan Heuninckx en het bezoek aan een paar tentoonstellingen werd in 1958 aarzelend gestart met een tijdschrift.  Een hele onderneming die wij nu al vijfenveertig jaargangen volhouden: bijna 6000 bladzijden met diverse bijdragen van vele auteurs.

Wij zijn er in geslaagd heel wat geschiedkundige, folkloristische en andere volkskundige wetenswaardigheden over Asse verspreiding te geven. Een hele schare medewerkers-schrijvers hebben hiervoor hun pen gescherpt:  wij noemen kris-kras door elkaar uit het heden en verleden zonder enige volledigheid : de gastauteurs   pater Ceyssens, Paul Lindemans, Ghislain Potvlieghe, Gonzague van Innis,  pater de Rop, Dom Cyprianus Coppens en Dom Wilfried Verleyen, Oscar Dambre, Erik Houtman, Albert D'Haese, Henri van Noppen, Leo Lindemans, Christina Ceulemans, Jan Gerrits en nog meer. De eigen Assese medewerkers : Karel de Bauw, Eugeen van den Broeck, Luc Ebrard, Jeroom Durnez, Karel Pletinckx, Jan Heymans, Laurent Leeman, Rudy Rijdant, René de Rop en de huidige actieve redaktieploeg. En het mag gezegd worden met als absolute uitblinker pater Joris Spanhove,

Ascania-bibliotheek

Bovendien gaven een aantal auteurs in eigen beheer een boek uit dat in wat wij de «Ascania-Bibliotheek» noemen. Wij vernoemen slechts  de Analytische Bibliografie door Luc Ebrard, De drie kunstboeken over het werk van Karel de Bauw, Kinderspelen, Manke Fiel en Hop Hop Hoera van René de Rop, van pater Spanhove De grafschriften in de kerk van Asse en Onderpastoor Triest, Het Kasteel van Waarbeek van  Felix Meurisse, Herbergen en Herbergleven van Jeroom Durnez, Met eigen ogen gezien van Karel  Pletinckx, De Kringloop van het jaar en As'Kermis van Frans Goossens, Straffe Verhalen van Eugeen van den Broeck en de boekjes van Lode Pletinckx «Op z'n Asses» en zoveel meer.  Deze verzameling Assese publicaties in de Ascania-Bibliotheek omvat nu reeds een 70-tal nummers, boeken, boekjes en brochures en groeit nog ieder jaar aan. Zo kan ik u al aankondigen dat in het najaar in onze Ascania-bibliotheek nog een uiterst belangrijk werk zal verschijnen van de hand van Lode Pletinckx over het dialect van Asse.

Wij zijn ervan overtuigd onze lezers heel wat aanvulling aan de geschiedenis van Asse, in zoverre die reeds bestond, te hebben bijgebracht.. De sappige vertellingen van Koppen van bij ons en dergelijke verhalen werden naar ons gevoelen gretig gelezen. Heemkunde heeft vele facetten. Nieuwe aspecten hadden onze aandacht en het bleef niet louter bij geschiedenis, ook genealogie en familiekunde, dialect en toponymie,  kwamen geregeld aan bod.

De Asschenaar

Buiten publicaties in ons eigen tijdschrift Ascania hebben een aantal van onze auteurs geregeld en gedurende jarenlang, dank zij de gulle medewerking van Dolf en Odilo Van Geertruyen, heemkundige bijdragen mogen brengen in het welgekende weekblad De Asschenaar. Het was een uitzonderlijke mogelijkheid de gewone mens wekelijks te laten meeleven in de volkse en plezante artikelen van Eugeen van den Broeck, de historische bijdragen van pater Spanhove, de boeiende artikelen van Jeroom Durnez, Frans Goossens, René Mattens enz.

Een aantal van deze bijdragen werden afzonderlijk gebundeld en in boekvorm uitgegeven en opgenomen in onze Ascania-bibliotheek. Daarom ook onze dank aan de drukkersfamilie Van Geertruyen die gedurende vierenveertig jaar ons tijdschrift drukte en in hun weekblad ruimte ter beschikking stelde van onze medewerkers.

Tentoonstellingen en voordrachten

Een ander activiteit zijn de tentoonstellingen. We pikken er enkele uit: Een eerste fototentoonstelling in 1954, de kunsttentoonstellingen Karel de Bauw in 1969, 1974 (Gaasbeek), 1989 en 1999, Boekdrukkunst (1966), Brood en Graan (1974), Kobbegem (1986), Mollem (1980), Zellik (1990), 650 jaar H. Kruis (1987), De Tijd (1981), Volksdevotie (1979), Kuipersambacht (1965), Wereldoorlog I (1993), en Wereldoorlog II (1995)……..

Wij hebben met deze tentoonstellingen het culturele leven van Asse aangevuld en aan ons publiek speciaal de Assese aspecten van een aantal van deze tentoongestelde onderwerpen benadrukt. Voorwerpen uit onze eigen verzameling, aangevuld met die van particulieren en musea, hebben het resultaat bepaald. Zo werd ons ook de gelegenheid gegeven de in 1977 aan Asse toegevoegde deelgemeenten te verwelkomen, te bezoeken en een stukje van hun verleden naar voor te brengen.

We gaven ook voordrachten en lezingen: Diarama, (over Cyriel Bogaert) door Karel de Bauw, Luchtfotografie door Charles Leva, Antiek door prof. Van Molle, Orgels in Brabant door Ghislain Potvlieghe, Film over het jaar van het Dorp. Zelfs een jaarlijkse cursus «kantklossen» werd sinds 1980 ingericht.

Documentatie- en archiefverzameling

Ons B.T.K.-project in 1986 was de formele start van onze verzameling documentatie en archief. Gedurende een heel jaar hebben wij drie personen te werk kunnen stellen.De gemeente stelde ons hievoor plaatsruimte ter beschikking. Zij hebben onze weekbladen, de Asschenaar, De Gazet van Assche, de Galm, De Klepel geordend, gestreken, hersteld en geinventariseerd. Ook onze doodsprentjes, die ondertussen reeds zijn aangegroeid tot naar schatting 40.000, werden geklasseerd.

Zij hebben de basis gelegd van onze bibliotheek die thans meer dan 1.600 nummers bevat. Boeken en brochures  die hoofdzakelijk handelen over plaatselijke geschiedenis, heraldiek, genealogie, archeologie en zo meer. En dan niet beperkt tot Asse, maar ook meer algemeen en met aandacht voor de ons onmiddellijke omgevende dorpen.

Onze uitgebreide verzameling knipsels, drukwerken en archief over het Asses verenigings- leven, de verkiezingen, de politieke partijen, de scholen, de oorlogsperioden, oude liedjes, volkskunde en volksvermaak, handel en nijverheid werden geordend en opgeborgen in archiefdozen. Fiches over geboorten, huwelijken en overlijden uit al de parochieregisters van (klein) Asse werden opgemaakt en zijn intussen op computer gebracht. Zo is het mogelijk geweest om  een documentatie en archief-centrum uit te bouwen dat wij in een drietal lokalen achter de Centrale bibliotheek, die ons door het gemeentebestuur ter beschikking werden gesteld hebben ondergebracht. Hiervoor danken wij uiteraard van harte het gemeentebestuur. Iedere donderdagavond van 18 tot 21 uur wordt dit opengehouden en wordt door heel wat mensen van alle slag bezocht . Kinderen, opgroeiende jeugd en universiteitsstudenten, mensen op zoek naar hun roots en stamboomzoekers, belangstellenden voor geschiedenis, sociaal- of verenigingsleven vinden er hun gading. Het wordt ook door andere heemkringen uit onze omgeving gewaardeerd en geprezen.

Door het verwerven van archief waaronder een belangrijke gift vanwege de familie uit de nalatenschap van Eugeen vanden Broeck, het archief van de toneelkring Uyt Houe Trouwe, dat van Luc Ebrard, het archief van de Uitgeweken Assenaren, het genealogisch archief van de  genealoog François de Cacamp bezit Ascania een schat aan informatie die mettertijd en dank zij de inspanning van een aantal medewerkers volledig ter beschikking zal staan van ons publiek. Wij bezitten een groot aantal foto's van alle slag : stoeten, gebeurtenissen, familiefoto's, portretten en ook een verzameling prentkaarten over Asse en zijn deelgemeenten.

Parochieregisters

In ons archief bevinden zich ook fotokopies van de parochieregisters van Asse, Mollem, Kobbegem, Zellik, Bekkerzeel plus een verzameling boeken met familiereconstructies van o.a. Affligem, Opwijk, Mazenzele, Baardegem, Lebbeke en klappers op de parochieregisters van nog andere dorpen uit het omliggende.

Wij bezitten bovendien verzamelingen van tijdschriften zoals daar zijn Eigen Schoon en Eigen Schoon en De Brabander (1911-2002), Vlaamse Stam (1965-2002) l'Intermédiaire (1958-2002). Monografieën over de geschiedenis van Merchtem, Opwijk, Wolvertem, Steenhuffel, Edingen, St Katharina Lombeek, St Martens Bodegem, Baardegem, …. Ruiltijdschriften met heel wat heemkringen uit de omtrek vullen dit kostbaar bezit aan en verschaffen aan onze bezoekers vaak de nodige en nuttige informatie.

Uitstappen en medewerking aan omliggende heemkringen

Dat wij in ons vijftigjarig bestaan ook zijn gaan «Gluren bij de buren» spreekt vanzelf. Trouwens we hebben mogen meewerken aan de oprichting van een paar heemkringen in onze buurt. We hebben talrijke tentoonstellingen bezocht, bezoeken gebracht aan en vergaderingen bijgewoond van naburige heemkundige kringen. Bovendien hebben we geregeld uitstappen ondernomen en hebben zo kennis gemaakt met de opgravingen van de abdij van Ename, de blootgelegde Karolingische kerk van Landen, het karrenmuseum van Essen, de heemkundige musea van Aarschot, Heist op den Berg, Bokrijk en Kontich. Het museum van Tienen en afdelingen van het Jubelpark. We bewonderden de mooie kerken van Avioth, Zoutleeuw en Aken. Douai, Arras en Rijsel, Kommern, Nijmegen en Gorcum werden aangedaan en verkend.We zouden nog Rupelmonde, Montmedy,Virton en Mechelen en het gasthuis van Lessen kunnen vernoemen en nog een aantal meer. We hebben er gezien, genoten en veel geleerd.      

Jarenlang hebben we met een aantal leden, samen met de kring van Jette, opgravingen uitgevoerd in de abdij van Affligem waar een klein archeologisch museum werd ingericht. We stonden de gemeentelijke archeologe van Asse in de periode 1978-1981 bij en hebben meegewerkt aan de belangrijke tentoonstelling «Asse, waar de Romeinen thuis waren» in 1981. Zelf heeft Ascania ook kleinschalige opgravingen in Asse in de Putberg en op Kalkoven verricht.

(dromend van) een museum

Gedurende al die jaren hebben we, dank zij de gulle medewerking van vele van onze leden en ook van buitenstaanders gewerkt aan het verzamelen van voorwerpen om eenmaal onze droom van een museum waar te kunnen  maken. Wij hebben heel wat bijeengekregen en bewaard. Spijtig genoeg werd ons nog geen ruimte en gelegenheid geboden hier werk van te maken om permanent te kunnen tonen wat wij aan merkwaardigs bezitten. Wij durven hopen dat na de restauratie van het Oude Gasthuis daar plaats zal gevonden worden voor het tentoonstellen van de oude en merkwaardige l8de eeuwse apotheek van het gasthuis die al volle dertig jaar is opgeborgen, onze verzameling devotieprentjes waaronder een paar honderd handgekleurde perkamenten exemplaren, ons wijnwinkeltje, de Romeinse voorwerpen- in de eerste plaats de verzameling van de vereniging Agilas, die van de gemeente zelf en die van Ascania. Schilderijen en tekeningen van Karel de Bauw, en een aantal schilderijen uit het oude Gasthuis, de knipwerken van Eugeen van den Broeck, voorwerpen in verband met hop en bier en alle heemkundige voorwerpen die we hebben en nog in de toekomst zullen verwerven. 

Medewerking aan manifestaties

Tenslotte hebben we altijd en overal in Asse mogen en  kunnen meewerken bij de talrijke Open Monumentendagen en de 11 Juli vieringen, de Hopstoeten en Hopfeesten. Geregeld wordt er door leden van Ascania gegidst en worden wij aangezocht ons steenje bij te dragen aan manifestaties van andere kulturele organisaties zoals  daar zijn C.R.M., Toeren Tussen Torens, Davidsfonds, Wandelclub Manke Fiel, Uyt Houe Trouwe enzovoort. 
Comments